İngiliz İmparatorluğu’nun Karanlık Sayfası: Kenya’da Mau Mau İsyanı ve Toplama Kampları

“Medeniyet” Götürdüğünü Söyleyen Bir İmparatorluğun Gizlenen Yüzü

Dünya tarihinde sömürgecilik çoğu zaman “medeniyet götürme”, “hukuk getirme” ve “uygarlık inşa etme” söylemleriyle meşrulaştırıldı. Ancak arşivler açıldıkça ve resmî belgeler gün yüzüne çıktıkça, bu söylemlerin ardında milyonlarca insanın acısı, zorla yerinden edilmesi ve sistematik şiddet bulunduğu daha net anlaşılmaktadır.

Bu karanlık sayfalardan biri de 1950’li yıllarda İngiliz yönetimi altındaki Kenya’da yaşandı.

Bugün tarihçiler tarafından geniş biçimde incelenen Mau Mau Ayaklanması, yalnızca bir isyanın bastırılması değil, aynı zamanda sömürge yönetiminin sivillere yönelik sert uygulamalarının da simgesi hâline gelmiştir.

Topraklarını Kaybeden Bir Halk

19. yüzyılın sonlarından itibaren İngiliz yönetimi, Kenya’nın en verimli tarım arazilerini Avrupalı yerleşimcilere tahsis etti.

Binlerce Kikuyu ailesi, nesiller boyunca yaşadığı topraklardan çıkarıldı.

Kendi topraklarında düşük ücretli işçiler hâline gelen Afrikalılar, ağır vergiler, zorunlu çalışma ve ayrımcı yasalar altında yaşamaya başladı.

Yıllar içinde biriken öfke sonunda silahlı direnişe dönüştü.

1952 yılında İngiliz yönetimi olağanüstü hâl ilan etti.

Toplama Kampları ve Sistematik İşkence

İngiliz yönetimi, isyanı bastırmak amacıyla yüz binlerce Kenyalıyı gözaltına aldı.

Kurulan gözaltı ve çalışma kamplarında insanlar aylarca, hatta yıllarca tutuldu.

Daha sonra kamuoyuna açılan İngiliz arşivleri ve mağdur ifadeleri; dayak, aç bırakma, elektrik verme, cinsel saldırılar ve ağır işkencelerin sistematik biçimde uygulandığını ortaya koydu.

Birçok tutuklu yargılanmadan kamplarda tutuldu.

Bazıları ise sorgu sırasında hayatını kaybetti.

Köyler Tellerle Çevrildi

İngiliz yönetimi yalnızca kamplarla yetinmedi.

Bir milyondan fazla insan, dikenli tellerle çevrili “korunaklı köylere” taşındı.

Resmî gerekçe güvenlikti.

Ancak bu uygulama, halkın isyancılarla temasını kesmenin yanı sıra geniş çaplı bir sosyal kontrol mekanizmasına dönüştü.

İnsanlar hareket özgürlüğünü büyük ölçüde kaybetti.

Tarımsal üretim düştü.

Açlık ve hastalıklar yaygınlaştı.

 

 

Kaç Kişi Hayatını Kaybetti?

Ölü sayısı konusunda tarihçiler arasında farklı değerlendirmeler bulunmaktadır.

İngiliz resmî kayıtları binlerce kişinin öldüğünü belirtirken, bazı tarihçiler gerçek sayının bunun çok üzerinde olabileceğini savunmaktadır.

Kesin rakam konusunda fikir birliği bulunmasa da yüz binlerce insanın kamplardan, zorunlu iskândan ve sömürge yönetiminin sert uygulamalarından doğrudan etkilendiği konusunda geniş bir uzlaşı vardır.

İngiltere Yıllar Sonra Özür Diledi

Uzun yıllar boyunca Londra yönetimi yaşananların boyutunu reddetti.

Ancak açılan davalar sonucunda kamuoyundan gizlenmiş binlerce resmî belge ortaya çıktı.

Bu belgeler, işkence ve kötü muamele iddialarını önemli ölçüde doğruladı.

2013 yılında İngiliz hükûmeti, hayatta kalan bazı mağdurlardan resmen özür diledi ve tazminat ödemeyi kabul etti.

Bu gelişme, İngiltere’nin sömürge dönemindeki uygulamalarına ilişkin en önemli resmî kabullerden biri olarak tarihe geçti.

Tarihle Yüzleşmenin Önemi

Hiçbir millet yalnızca başarılarıyla değil, hatalarıyla da yüzleşebilmelidir.

Tarih, yalnızca zaferlerin anlatıldığı bir alan değildir.

Aynı zamanda insanlığın tekrar etmemesi gereken acı tecrübelerin de hafızasıdır.

Kenya’da yaşananlar, sömürgeciliğin ekonomik olduğu kadar insani sonuçlarının da ne kadar ağır olabileceğini gösteren çarpıcı örneklerden biridir.

Bugün özgürlük, insan hakları ve adalet üzerine konuşurken, bu değerlerin geçmişte kimler tarafından ve hangi bedeller karşılığında ihlal edildiğini hatırlamak, daha adil bir gelecek inşa edebilmenin temel şartlarından biridir.

 

Oldukça kisalttigimiz bu carpici soykirim hikayesinden sonra biz Yüce Allaha teslim olmuş ( muslumanlar) kisilere buradan çıkan vaaz nedir ? Müslümanlar güçlenmelidir, muslumunlarin en onemli gucu dualaridir tabiki bu yadsınamaz ama sadece dua ederek herhangi bir mücadele arzu etmeden bunu planlamadan, bunu hayata geçirmeye calismadan bir basari hikayesi ortaya cikmayacagi da acıktır. Müslümanlar ticaret yapmalılar, muslumanlar spor yapmalılar, muslumanlar mazlumların hikayelerini dinleyip buralardan Allah icin kendilerine mücadele Hirsi cikarmalilar, ve ayrıca muslumanlar hemen her gun Yüce Allaha Karsi saygisizliklar eden, kufur eden iğrenç mahluklara karşıda kinlerini ve öfkelerini diri tutmalıdırlar. Hazreti peygamberin onemli bir hadisinde bu mücadele hadiseleriyle alakalı şöyle bir hadis gecmektedir :

 

” “Kim gaza etmeden veya kendini -niyet olarak- gazaya hazırlamaksızın vefat ederse, nifakta bir şube üzerinde (münafıklığın bir parçasını kendinde barındırmış olarak) ölür.” (Müslim, İmare, 158; Ebu Davud, Cihad, 17; Nesaî, Cihad, 2; Ahmed b. Hanbel, 2/374) “

 

Kaynaklar:

 

• https://www.iwm.org.uk/history/cold-war/end-of-empire/kenya-emergency?utm_source=chatgpt.com
• https://www.nationalarchives.gov.uk/search/results/?_q=mau+mau+rebellion&utm_source=chatgpt.com
• https://www.newyorker.com/magazine/2022/04/04/the-british-empire-was-much-worse-than-you-realize-caroline-elkinss-legacy-of-violence?utm_source=chatgpt.com